“We leven in een vrouwenwereld”
Een gesprek met Cabaretier Jeffrey Spalburg door Marlous van Merkenstein 29 mrt. 2010
Hij groeide op als de enige donkere jongen in Twente. Daarover ging zijn eerste cabaretshow 'Brommers Kiek'n'. Nu werkt aanstormend talent Jeffrey Spalburg (39) aan zijn tweede show. Toch is het aan zijn jeugd als buitenbeentje te danken dat hij is uitgegroeid tot wie hij is. “Om te kunnen schrijven, heb je die zijlijnblik nodig.”
Hij stapt het Bijlmer Parktheater binnen, een theater in de bouwput van Amsterdam zuidoost, dat een half jaar geleden haar deuren opende. Hij komt kalm over, alsof hij nooit haast heeft. Toch is theatermaker Jeffrey Spalburg een duizendpoot. Hij schrijft columns en voor tv-programma 'Rayman is laat', hij regisseert, acteert, geeft workshops en hij maakt cabaret. Na zijn succesvolle debuutshow 'Brommers kiek'n' is hij nu begonnen met de try-outs van zijn tweede show 'Spiekerboks'.
Na de toneelschool hield je je vooral bezig met acteren. Op een gegeven moment besloot je over te stappen naar cabaret. Waarom?
“Als acteur ben je een soort toolpoppetje. Je leert tekst uit je hoofd en speelt een rol. Nu werk ik vanuit mijn eigen emotie. Mijn eigen bron van creativiteit. Dat wat mij bezig houdt. En dat vind ik mooi. Het was een grote stap, want ik gaf een best succesvolle acteercarriëre op. Ik had altijd werk. Toch lukte het me vrij snel om aan de bak te komen als stand-upper. Het lukte me vrij snel om iets op te bouwen. Mijn eerste show 'Brommers kiek'n' liep meteen als een trein. Ik speelde voor uitverkochte zalen, zonder dat ik mee deed aan talentwedstrijden. Dat is uitzonderlijk.”
Spalburg groeide op in het Overijsselse Hengelo, waar hij de enige donkere jongen was tussen de Tukkers en dus een opvallende verschijning. Hieruit vloeide jaren later zijn debuutshow 'Brommers Kiek'n' voort, waarin tegenstellingen centraal staan. Zoals zijn jeugd in Twente en zijn leven van nu in de grote stad en over Surinamers en Hollanders.
Is jouw jeugd bepalend geweest voor wat je nu bent; een aan de weg timmerende cabaretier?
“Ik ben altijd een outsider geweest. Dat heeft me wel gevormd. Het geeft je een scherpe blik. Aan de ene kant is het mijn geluk geweest dat ik een buitenbeentje was, anders weet ik niet of ik nu op het toneel zou hebben gestaan en of ik zou schrijven. Je hebt die zijlijnblik nodig, dat kun je dan gebruiken.”
“Verder heb ik de toneelopleiding gevolgd in Utrecht, waar je de basisvaardigheden van het acteren leert te beheersen. Als je met die opleiding begint, wordt je genadeloos onderuit getrapt. Ik was een jongen met een grote bek uit de provincie. Ik wilde aanpakken. Maar het eerste jaar acteerden we nog niet veel. We moesten 'in contact komen met de vloer' door er overheen te kruipen. Kurken in je mond stoppen. Allemaal rare dingen. Ik wilde spelen! Dat was best lastig soms.”
Je bent bezig me de try-outs van je tweede show, 'Spiekerboks'. Hoe staat het daarmee?
“Zo'n tweede show is een stuk lastiger. Je moet iets nieuws maken dat nog beter is. En bij je eerste show kun je in feite uit al je levenservaring putten. De laatste 'Brommers Kiek'n' speelde ik eind december vorig jaar, en in januari dit jaar begon ik al met de eerste try-out van mijn nieuwe show 'Spiekerboks'. Niet dat ik die daar tussenin even snel heb geschreven. Je kunt cabaret niet vanachter de pc schrijven. Ik had al veel dingen in mijn hoofd. En het leuke van cabaret is, je kunt constant blijven schaven. Daar komen de try-outs bij van pas en de ondersteuning van mijn coach en regisseur Maarten van Hinte.”
Waar gaat 'Spiekerboks' over?
“'Spiekerboks' gaat over vrouwen. Over hoe we steeds meer in een vrouwenwereld leven. Over de eis van de maatschappij dat iedereen tegenwoordig zijn vrouwelijke kant moet laten zien. Dat van mannen wordt verwacht dat ook zij eindeloos over zichzelf en over hun emoties kunnen praten, terwijl ze daar van nature lang niet zo goed in zijn als vrouwen. Hetzelfde geldt voor multitasken. Je kunt werkelijk alles verdelen in man-vrouw. We hebben zelfs een mannelijke en een vrouwelijke hersenhelft. Zelf heb ik best vrouwelijke trekjes. Ik kan mezelf goed verwoorden en ben goed in twee dingen tegelijk doen.” Lachend: “En ik houd van chocolade.”
“Ik vind niet dat het noodzakelijk is kritiek te uiten op de maatschappij om een goede show neer te zetten, maar in mijn voorstellingen ben ik wel kritisch over bepaalde onderwerpen. Omdat ze me bezighouden. En dat is mijn passie, iets maken van dat wat me interesseert. Ik ben een soort computer die alles in zich opneemt. Ik verwerk dingen die ik zie en uiteindelijk rolt daar iets leuks uit in de vorm van theater, teksten of sketches.”
Het Bijlmer Parktheater is zijn tweede huis. Iedere laatste zondag van de maand organiseert hij 'Fatu', wat Surinaams is voor 'grap' en 'een goede tijd hebben'. Dan treden er bekende stand up comedians en cabaretiers op in het theater. Ook heeft hij hier net acht weken lang een workshop gegeven aan acht beginnende comedians. Spalburg: “Straks geef ik ze de laatste workshop, dat wordt bijzonder. Ik voel me een soort vader. Het is geweldig om te zien hoe hun talent zich heeft ontwikkeld in de afgelopen weken en hoe ik ze daarbij heb kunnen helpen.”
En waaom organiseer je 'Fatu'?
“'Fatu' is bijzonder. Ten eerste omdat het het Bijlmer Parktheater is. Daar hangt een bepaalde vibe. Mensen die in de Bijlmer wonen gaan over het algemeen niet naar cabaretvoorstellingen in de stad. En cabaretiers treden normaal gesproken niet op in de Bijlmer. Het theaterpubliek in Nederland is over het algemeen vrij wit. Ik ben multicultureel; mijn vader komt uit Suriname en mijn moeder is Hollandse. Maar ik ben ook schrijver, regisseur, noem het maar op. Ik wil helemaal niet de nadruk leggen op het multiculturele. In Nederland is multiculturaliteit een normaal gegeven. Dat is al heel lang zo. Georgina Verbaan is van Indische afkomst, Katja Schuurman komt van de Antillen. Mensen doen of multiculturaliteit iets nieuws is, maar ze vergeten dat ons land altijd al een mix van culturen is geweest.”
Hoe zie jij jezelf over tien jaar?
“Over tien jaar ben ik nog steeds gelukkig en gezond. Dan doe ik alles wat ik nu ook doe, maar dan op een hoger level.”
