Zwarte Film in Groningen: Niels Croiset is blij met Noir.
Een gesprek met Niels Croiset door Sarah Whitlau 22 sep. 2005

---

Tot en met 2 oktober speelt het Noord Nederlands Toneel het stuk Noir van de Britse auteur Peter Straughan. Het is een ode aan het genre van de ‘film noir’. Er wordt dan ook niet in het theater gespeeld maar in filmtheater 'Images' in Groningen. Film noir kenmerkt zich door fatale vrouwen en harde mannen. Niels Croiset speelt een van die mannen. ITHTR sprak met hem.

Niels: ‘Het is een van de leukste stukken die ik ooit gedaan heb én er zitten ook hele rare kanten aan. Zo blijken bioscoopstoelen er op gemaakt te zijn dat je recht vooruit blijft kijken. Voor toneel is dat heel raar. We spelen best veel om de mensen heen, maar ze kunnen zich niet omdraaien en dus kijken ze niet. Daar moet je wel rekening mee houden’. Zijn rol is die van Morris Talman, de ‘criminal’ in het stuk. ‘Daar moet je nou ook weer niet te grote verwachtingen van hebben’ legt hij uit ‘hij is vooral gewoon een student die een intieme relatie krijgt met de vrouw die hem filmgeschiedenis doceert’.

Het stuk gaat over mensen die een grotere droom hebben dan het leven ze in werkelijkheid biedt. ‘De meeste van hen lukt het niet om die droom waar te maken’, vertelt Niels. In het stuk wordt film geïntegreerd. Soms zijn de filmbeelden achtergrond voor wat er op het podium gebeurt, er zijn scènes tussen karakters op film en die op het podium en er zijn scènes die zich in het geheel op film afspelen. De acteurs dubben dan wel hun tekst op het toneel. Met zijn zevenen verdelen ze een heleboel rollen onder elkaar. ‘Ik weet niet eens hoeveel het er zijn. Ik heb naast mijn grote rol van Morris in ieder geval nog drie rolletjes’. Chronologie heeft het stuk niet. Het klinkt allemaal nogal ingewikkeld en dat is het ook: ‘De verhaallijntjes vormen niet één geheel. Het verhaal valt hierdoor eigenlijk niet na te vertellen’, aldus Niels.

De aard van het stuk vroeg om een aparte voorbereiding. Eén van de dingen die het spelen van Noir bijzonder en leuk maakt voor Niels is dat de acteurs het stuk zelf vertaald hebben. Met zijn allen. ‘Normaal gesproken zou je daar een vertaler voor inhuren, maar het was nogal kort dag’ legt Niels uit. Uiteindelijk werd het in grote stukken verdeeld, en deed ieder zijn deel. ‘We hebben er natuurlijk veel over gediscussieerd’. Vooral de grappen waren heel moeilijk om te vertalen. ‘Toch is het gelukt om bijna alle grappen te vertalen, hoewel er een grap is waar niet om gelachen wordt, en een andere die ik zelf niet grappig vind, daar wordt weer heel erg om gelachen.’

Regisseur Floris van Delft en filmregisseur Thomas Korthals Altes hebben samen de beelden bedacht. De acteurs waren ook betrokken bij het filmen. ‘We stonden zelf voor én achter de camera, wat ook heel leuk was om te doen’. Ze hebben met zijn allen een hele week gefilmd. Daarna was het nodig om heel veel tijd te steken in techniek en afspraken, door de manier waarop het stuk in elkaar zit. ‘Daardoor werd het eerst heel technisch en saai om naar te kijken’ vertelt Niels. ‘Het was belangrijk om de laatste week opeens al die afspraken los te laten en echt te gaan spelen, om het zo leuk mogelijk te maken’.

Een dergelijk stuk stelt ook weer heel specifieke eisen aan de acteurs. ‘Het is een raar stuk, door het gemis aan chronologie. Wat het vooral van mijn talent heeft gevraagd is heel veel geduld. Door de uitgebreide voorbereidingen duurde het heel lang voor ik echt kon gaan spelen’. Ook de stijl van het genre moesten de acteurs zich eigen maken. ‘Het is belangrijk dat die stijl van 'film noir' er een beetje in zit, hoewel er binnen het genre ook weer heel veel verschillende stijlen zijn. Maar het moet ook niet ál te karikaturaal worden, dan gaat het afleiden’. Ter voorbereiding heeft Niels veel films in het genre bekeken. ‘Tot mijn schande moet ik bekennen dat ik Casablanca nog nooit had gezien. Een fascinerend goede film’.

Niels speelt vanaf 2004 bij het Noord Nederlands Toneel (NNT). In 2002 had hij er al eens een regie gedaan. Ook heeft hij ooit een stage bij Koos (Terpstra, red .) gelopen. ‘Koos had al een paar keer gevraagd of ik bij hem wilde komen spelen maar ik kon alsmaar niet. Daarna had ik een tijdje vrij maar wilde ik niet spelen. Ik had tegen Koos gezegd dat ik daarna zo snel mogelijk naar hem toe wilde. Elke keer dat ik een aanbod kreeg belde ik hem eerst om te kijken of er niet bij NNT iets was. Dat is twee keer gebeurd en toen kon ik toch bij NNT terecht’.

De thuishaven van NNT is Groningen. ‘De realiteit is dat ik eigenlijk naar Groningen verhuisd ben’. In het weekend gaat hij naar huis, in Amsterdam. De meeste acteurs wonen normaal gesproken niet in Groningen, dus ze trekken veel met elkaar op. ‘Het klinkt misschien heel klef, maar we zijn allemaal vrienden, elke avond is er wel wat te doen. Ik heb het erg naar mijn zin, zeker in deze periode. Ik vind het heerlijk om weer te spelen. Dit weekend komen mijn vrienden uit Amsterdam hier naar toe om de voorstelling te zien’.

Kortom: Niels Croiset is blij. Blij met ‘Noir’, blij dat hij bij het Noord Nederlands Toneel zit en blij dat Groningen zo’n leuke stad is.